Profilaktyka odleżyn. Odpowiedni materac pomoże w opiece

Odpowiednio dobrany materac przeciwodleżynowy pomaga nie tylko w przy rehabilitacji pacjenta, ale też w sprawowaniu opieki nad nim.

Spis treści

Domowa opieka nad bliską osobą, która nagle przestała wstawać z łóżka, zmienia codzienny rytm całej rodziny. Choroba, udar, poważny uraz lub zaawansowany wiek sprawiają, że sypialnia staje się centrum życia podopiecznego. W takiej sytuacji opiekun każdego dnia dba o posiłki, leki, dobre słowo oraz bezpieczne otoczenie. Jednym z najważniejszych zadań w profilaktyce odleżyn jest ochrona wrażliwej skóry przed skutkami wielogodzinnego bezruchu. Osoby z grupy pacjentów leżących oraz osób o ograniczonej mobilności wymagają pod tym względem szczególnej troski. Dobór odpowiedniego materaca realnie wspiera zdrowie i komfort chorego oraz ułatwia domową pielęgnację.

W tym poradniku wyjaśniamy krok po kroku, jak zorganizować bezpieczną przestrzeń wokół łóżka bliskiej osoby. Dowiesz się, dlaczego skóra pod wpływem ciężaru ciała ulega uszkodzeniom i jak temu przeciwdziałać na co dzień. Podpowiadamy również, jak dopasować materac przeciwodleżynowy do sytuacji domowej, jak o niego dbać i jak uzyskać refundację NFZ.

Jak i kiedy powstają odleżyny oraz dlaczego są tak niebezpieczne?

Kiedy zdrowy człowiek śpi lub odpoczywa na kanapie, jego ciało wykonuje dziesiątki drobnych, nieświadomych ruchów. Zmieniamy ułożenie rąk, przekręcamy się na bok i odciążamy zdrętwiałe mięśnie, zanim poczujemy jakikolwiek ból. U osoby unieruchomionej ten naturalny mechanizm obronny przestaje działać, przez co ciało uciska podłoże w tych samych punktach.

Właśnie w takich warunkach odleżyny powstają najszybciej – czasem nawet w ciągu kilku godzin całkowitego unieruchomienia. Na skutek długotrwałego ucisku wywieranego przez twardą powierzchnię podłoża na ciało, drobne naczynia krwionośne ulegają spłaszczeniu i zamknięciu. Krew przestaje dopływać do komórek, a stały nacisk na tkanki odcina dostęp tlenu oraz składników odżywczych. Niedotleniona tkanka stopniowo obumiera, co wywołuje bolesne uszkodzenia skóry i tkanek głębokich, a w zaawansowanym stadium powstaje martwica.

Dlaczego to tak poważny problem? Otwarta rana stanowi wrota dla bakterii i groźnych infekcji ogólnoustrojowych. Sprawia też choremu dotkliwy ból, utrudnia sen i znacząco wydłuża czas powrotu do sił, gdy trwa rekonwalescencja. Na to powikłanie szczególnie narażone są osoby starsze, których skóra jest cienka, sucha i mało elastyczna.

Odleżyny na kości ogonowej, piętach i biodrach – jak dochodzi do martwicy tkanek?

Gdy chory musi leżeć przez wiele godzin w jednej pozycji, ciężar ciała skupia się nad wystającymi elementami kostnymi. W tych miejscach warstwa mięśni i tkanki tłuszczowej jest bardzo cienka, więc kość bezpośrednio dociska skórę do posłania.

Podczas leżenia na plecach najbardziej narażona jest okolica krzyżowa, kość ogonowa, pośladki, łopatki, łokcie, potylica oraz pięty. Z kolei w ułożeniu na boku największy ucisk pojawia się na biodrach (krętarzach kości udowej), bokach kolan i kostkach. Oprócz samego ciężaru ciała skórze szkodzą też dwie inne siły fizyczne:

  • Tarcie: powstaje, gdy opiekun przesuwa lub ciągnie pacjenta po szorstkim prześcieradle zamiast delikatnie go unieść.
  • Siły ścinające: pojawiają się, gdy chory zsuwa się w dół na wysoko podniesionym wezgłowiu łóżka, a jego skóra „zostaje w miejscu”, podczas gdy głębsze tkanki przesuwają się wraz z kośćcem.

Gdy zagrażają Ci odleżyny – jaka profilaktyka jest konieczna i czy sam materac wystarczy?

Wielu opiekunów zadaje sobie pytanie: czy materac przeciwodleżynowy wystarczy, żeby zapobiec odleżynom? Odpowiedź brzmi: nie – żaden, nawet najbardziej zaawansowany wyrób nie zastąpi obecności i uważności drugiego człowieka. Producenci wyrobów medycznych wyraźnie podkreślają w dokumentacji, że materac nie chroni w pełni przed odleżynami osób pozostających bez ruchu. Stanowi on jednak fundament, bez którego domowa opieka byłaby niezwykle trudna i wyczerpująca.

Skuteczna profilaktyka opiera się na kilku prostych, codziennych nawykach, które pozwalają zapobiegać odleżynom i znacząco zmniejszyć ryzyko powikłań:

  1. Systematyczny ruch i odciążanie: Najważniejszym zadaniem opiekuna są regularne zmiany pozycji podopiecznego (zazwyczaj co około dwie godziny). Każda zmiana pozycji ciała – z pleców na prawy bok, potem ponownie na plecy i na lewy bok – przywraca krążenie krwi w uciśniętych naczyniach.
  2. Codzienna obserwacja skóry: Podczas porannej i wieczornej toalety warto dokładnie obejrzeć skórę nad kością ogonową, na biodrach i piętach. Pierwszym sygnałem ostrzegawczym jest zaczerwienienie, które nie blednie po lekkim naciśnięciu palcem.
  3. Kontrola wilgoci i temperatury: Przegrzana, spocona lub zawilgocona skóra ulega maceracji i pęka kilkukrotnie szybciej niż skóra sucha i czysta.
  4. Odżywianie i nawodnienie od wewnątrz: Aby organizm mógł regenerować komórki, potrzebuje odpowiedniej ilości białka, witamin oraz płynów podawanych w małych porcjach przez cały dzień.

Jeżeli mimo starań na skórze pojawi się zmiana, leczenie odleżyn należy zawsze prowadzić pod kontrolą lekarza lub pielęgniarki. Specjalista dobierze wtedy właściwy nowoczesny opatrunek, który osłoni ranę i utrzyma w niej odpowiednie środowisko. Dobry sprzęt i troskliwa opieka to nierozłączny element opieki, który chroni podopiecznego przed bólem.

Czym są materace przeciwodleżynowe, jaką pełnią rolę i jakie mają zalety?

Certyfikowany materac przeciwodleżynowy to specjalistyczny wyrób medyczny, który wspiera krążenie krwi w tkankach przylegających do łóżka. Jaką dokładnie rolę pełni ten sprzęt? Jego głównym zadaniem jest niedopuszczenie do sytuacji, w której naczynia krwionośne w jednym miejscu zostają trwale zaciśnięte przez ciężar ciała.

W zależności od budowy materac realizuje to zadanie na jeden z dwóch sposobów. Modele statyczne (piankowe) zwiększają powierzchnię podparcia, dzięki czemu rozkładają ciężar równomiernie i spowalniają proces zatykania naczyń krwionośnych. Z kolei modele dynamiczne (zmiennociśnieniowe) wykorzystują elektryczną pompę, która wtłacza powietrze w elastyczne komory znajdujące się wewnątrz materaca. Co kilka minut ciśnienie w poszczególnych sekcjach zmienia się, dzięki czemu inne partie skóry są delikatnie unoszone, a inne odciążane.

Zalety materacy przeciwodleżynowych w codziennej opiece

Zastosowanie dobrze dobranego podłoża przynosi ulgę zarówno osobie leżącej, jak i domownikom sprawującym opiekę:

  • Redukcja nacisku: Specjalna konstrukcja sprawia, że nacisk na skórę oraz nacisk na ciało rozkłada się na większym obszarze lub cyklicznie zmienia swoje położenie.
  • Większy komfort pacjenta: Odpowiednia sprężystość podłoża poprawia komfort wielogodzinnego leżenia, dba o naturalne krzywizny kręgosłupa i wspiera spokojny, regenerujący sen.
  • Wsparcie warunków sprzyjających gojeniu ran: Odciążenie obolałych miejsc i pobudzenie mikrokrążenia sprawia, że uszkodzona skóra ma lepsze warunki, aby bezpiecznie się goić.
  • Lepsza wentylacja skóry: Nacięcia w strukturze pianki lub mikrowentylacja w wybranych modelach rurowych ułatwiają cyrkulację powietrza, co ogranicza potliwość pleców.
  • Łatwa obsługa: Nowoczesne pompy pracują automatycznie w trybie ciągłym, a wodoodporne pokrowce ułatwiają utrzymanie higieny w sypialni.

Rodzaje materacy przeciwodleżynowych – piankowy, bąbelkowy czy rurowy?

Wybór konkretnego rozwiązania zależy od tego, jak dużo czasu bliska osoba spędza w łóżku i czy potrafi jeszcze samodzielnie zmienić pozycję. Wszystkie certyfikowane materace przeciwodleżynowe i rehabilitacyjne dzielą się na grupę wyrobów piankowych (statycznych) oraz pneumatycznych (zmiennociśnieniowych).

Materace z właściwościami antyodleżynowymi z pianki oraz nakładki

Dobry materac piankowy nie wymaga podłączania do prądu i jest całkowicie bezgłośny, co doceniają osoby o bardzo płytkim śnie. Wysokiej jakości pianka poliuretanowa posiada specjalne nacięcia (tzw. gofrowanie) lub strefy twardości, dzięki którym podłoże miękko dopasowuje się do kształtu ciała. Taki piankowy materac zapewnia stabilne podparcie podczas siadania na brzegu łóżka czy wykonywania ćwiczeń z fizjoterapeutą.

Materac przeciwodleżynowy piankowy AT03101 (oraz AT03101D) o wysokości 10 cm, przeznaczony do rozkładania nacisku ciała i profilaktyki dolegliwości odkręgosłupowych.

Zalety produktu:

  • Zapewnia optymalne rozłożenie nacisku ciała na podłoże.
  • Wspiera profilaktykę przeciwodleżynową u pacjentów o ograniczonej mobilności.
  • Pomaga zachować naturalne krzywizny kręgosłupa podczas leżenia.
  • Gwarantuje stabilne i elastyczne podparcie w warunkach domowych lub szpitalnych.
  • Występuje w wersji standardowej oraz z pokrowcem „D” przeznaczonym do dezynfekcji.

Najlepsze dla: Osob o znacznie ograniczonej ruchowości i spędzających większość czasu w pozycji leżącej, które potrzebują podstawowego wsparcia profilaktycznego.

Materac przeciwodleżynowy gofrowany AT03102 (oraz AT03102D) o wysokości 15 cm, w którym ponacinana w kostkę struktura poprawia wentylację i dopasowanie do sylwetki.

Zalety produktu:

  • Posiada strukturę ponacinaną w kostkę, która zwiększa wentylację skóry.
  • Zapewnia większą wysokość (15 cm), co zwiększa komfort użytkowania.
  • Perfekcyjnie dopasowuje się do anatomicznych kształtów ciała.
  • Pomaga spowalniać proces zatykania naczyń krwionośnych.
  • Ułatwia utrzymanie właściwej higieny dzięki opcjonalnym pokrowcom.

Najlepsze dla: Pacjentów wymagających lepszej wentylacji skóry oraz skuteczniejszego rozpraszania nacisku punktowego w trakcie długotrwałego unieruchomienia.

Materac piankowy 7-strefowy AT03103 (oraz AT03103D) o wysokości 15 cm, wspierający anatomiczne ułożenie poszczególnych odcinków kręgosłupa.

Zalety produktu:

  • Oferuje siedem zróżnicowanych stref twardości dla optymalnego podparcia.
  • Wspiera anatomiczne ułożenie całego kręgosłupa.
  • Równomiernie rozkłada masę ciała użytkownika na całej powierzchni.
  • Zapewnia zdrowy sen oraz profilaktykę dolegliwości odkręgosłupowych.
  • Posiada solidną, trzynawierzchniową budowę o grubości 15 cm.

Najlepsze dla: Osób szukających zaawansowanego wsparcia ortopedycznego kręgosłupa oraz profilaktyki przeciwodleżynowej połączonej z maksymalnym komfortem snu.

Nakładka piankowa na materac AT52104 o wymiarach 200\90/5\cm i maksymalnym obciążeniu do 100 kg, wykonana z antyalergicznej pianki z wypustkami pobudzającymi krążenie.

Zalety produktu:

  • Posiada powierzchnię z wypustkami, które stymulują mikrokrążenie skóry.
  • Wykonano ją z nietoksycznej i antyalergicznej pianki poliuretanowej.
  • Stanowi prosty sposób na poprawę właściwości dotychczasowego materaca.
  • Sprawdza się zarówno w warunkach domowych, jak i w placówkach opiekuńczych.
  • Jest łatwa w montażu i codzienne utrzymaniu czystości.

Najlepsze dla: Opiekunów szukających szybkiego sposobu na zwiększenie komfortu i właściwości przeciwodleżynowych standardowego łóżka domowego.

Dobór materaca przeciwodleżynowego zmiennociśnieniowego – bąbelkowy czy rurowy?

Gdy chory prawie w ogóle nie wstaje z łóżka, lepszą ochronę przed odleżynami zapewnia aktywny materac zmiennociśnieniowy (określany też jako materac pneumatyczny). Zestaw składa się z elastycznego podkładu układanego na zwykłym materacu bazowym oraz elektrycznego kompresora. Co około 5–10 minut pompa naprzemiennie napełnia i opróżnia co drugą sekcję powietrzną, zapewniając ciągły masaż mięśni.

W tej kategorii wyróżniamy dwa główne rozwiązania konstrukcyjne:

Materace bąbelkowe: Posiadają strukturę złożoną z wielu drobnych komór przypominających bąbelki powietrza. W ofercie ANTAR są to wyroby medyczne Materac bąbelkowy XI(N) oraz Materac bąbelkowy XI(ALU) o wymiarach \200\90 \7\ cm, posiadające 130 komór z medycznego PVC i przeznaczone dla użytkowników o wadze do 130 kg. Model XI(ALU) wyróżnia się aluminiową osłoną silnika pompy, która obniża poziom hałasu do zaledwie 28 dB i minimalizuje wibracje.

Zalety produktu:

  • Oferują ekonomiczne rozwiązanie wspierające codzienną profilaktykę przeciwodleżynową w warunkach domowych.
  • Posiadają 130 elastycznych komór z medycznego PVC, które dobrze dopasowują się do ciała pacjenta.
  • Model z serii ALU zapewnia cichą pracę pompy na poziomie zaledwie 28 dB.
  • Pompa z regulacją ciśnienia pozwala na łatwe dopasowanie twardości podłoża do wagi użytkownika.
  • Lekka konstrukcja podkładu ułatwia jego codzienne zakładanie i ściąganie z łóżka.

Najlepsze dla: Osób o wadze do 130 kg z umiarkowanym ryzykiem powstania odleżyn, które spędzają czas w łóżku i potrzebują sprawdzonego wsparcia w przystępnej cenie.

Materace rurowe: Składają się z poprzecznych, wysokich walców (rur) powietrznych, co pozwala na głębsze odciążenie tkanek u osób długotrwale unieruchomionych. Przykładem w asortymencie ANTAR są modele E Materac rurowy XI (ALU 18R) (18 komór, wysokość 11,5 cm, udźwig do 150 kg, zawór szybkiego spuszczania powietrza CPR w nagłych wypadkach, pompa 30 dB), E Materac rurowy XI (ALU) (17 komór, 4 rury wentylowane), E Materac rurowy XI (EKO) (22 komory, udźwig 150 kg) oraz wysoki, 20-komorowy Materac zmiennociśnieniowy z pompą HF6008 (wysokość 20,5 cm, 8 rur wentylowanych, alarm niskiego ciśnienia i system CPC zatrzymujący powietrze po wyłączeniu zasilania). Inną zaletą konstrukcji rurowej są odpinane komory – w razie przypadkowego przebicia pojedynczą rurę można łatwo wymienić na zapasową dołączoną do zestawu.

Zalety produktu:

  • Zapewniają głęboką redystrybucję nacisku dzięki wysokim komorom rurowym.
  • Posiadają dużą wytrzymałość i obsługują użytkowników o masie ciała do 150 kg.
  • Oferują system odpinanych rur umożliwiający szybką wymianę pojedynczego elementu w razie awarii.
  • Wybrane modele posiadają zawór CPR do błyskawicznego spuszczania powietrza oraz systemy wentylacji skóry.
  • Cicha praca aluminiowych pomp (ok. 30 dB) gwarantuje wysoki komfort akustyczny w sypialni.

Najlepsze dla: Pacjentów obłożnie chorych, długotrwale unieruchomionych oraz o wyższej wadze, którzy wymagają zaawansowanej ochrony przeciwodleżynowej i łatwego serwisowania poszczególnych elementów.

Rodzaj materaca przeciwodleżynowego:

Główne zalety użytkoweRekomendowane zastosowanie (Dla kogo?)Przykładowe wyroby w ofercie ANTAR
Materac piankowy (statyczny / gofrowany)Całkowicie bezgłośny, nie wymaga prądu, stabilny podczas siadania i rehabilitacji na łóżku.Dla osób o ograniczonej ruchowości, które częściowo zmieniają pozycję lub wstają z pomocą opiekuna.AT03101 (10 cm), gofrowany AT03102 (15 cm), 7-strefowy AT03103 (do 130 kg), nakładka AT52104 (5 cm, do 100 kg).
Materac zmiennociśnieniowy bąbelkowyEkonomiczny, lekki podkład (1,8 kg), 130 komór tworzących efekt ciągłego masażu tkanek.Do profilaktyki odleżyn u osób leżących krótkoterminowo lub przewlekle o masie ciała do 130 kg.Materac bąbelkowy XI(N) (pompa 40 dB) oraz cichy Materac bąbelkowy XI(ALU) (pompa 28 dB).
Materac zmiennociśnieniowy rurowyWysokie komory, funkcja mikrowentylacji, zawór CPR, możliwość wymiany pojedynczej uszkodzonej rury.Dla osób obłożnie i długotrwale chorych (np. po udarze, sparaliżowanych) oraz o wyższej masie ciała (do 150 kg).E Materac rurowy XI (ALU 18R), XI (ALU), XI (EKO) oraz wysoki model HF6008 z alarmem ciśnienia.

Na co zwrócić uwagę przy wyborze materaca przeciwodleżynowego?

Zanim kupisz konkretny materac na odleżyny, przeanalizuj na spokojnie codzienne funkcjonowanie domownika. Właściwy wybór zależy od kilku praktycznych kryteriów, które uwzględniają zarówno potrzeby pacjenta, jak i warunki panujące w mieszkaniu:

  • Stan pacjenta: To najważniejszy punkt wyjścia. W zależności od stanu klinicznego oraz tego, jak bardzo ograniczona jest samodzielność ruchowa, dobiera się podłoże statyczne lub dynamiczne. Innego wsparcia potrzebuje senior osłabiony po infekcji, który siada do posiłków, a innego pacjent neurologiczny po rozległym udarze. Zawsze bierz pod uwagę aktualny stan zdrowia pacjenta oraz wskazówki lekarza lub pielęgniarki.
  • Czas użytkowania: Zastanów się, czy organizujesz opiekę na kilka tygodni po zabiegu ortopedycznym, czy przygotowujesz pokój dla osoby przewlekle chorej. Przy wielomiesięcznym leżeniu ogromne znaczenie ma trwałość materiałów (np. komory z nylonu PVC lub TPU w modelach rurowych) oraz łatwy dostęp do części zamiennych.
  • Waga pacjenta i regulacja ciśnienia: Każdy wyrób posiada określony udźwig maksymalny (np. 100 kg dla nakładki piankowej, 130 kg dla modeli piankowych i bąbelkowych oraz 150 kg dla wybranych modeli rurowych). W modelach pompowanych opiekun dostosowuje ciśnienie (np. w zakresie 50–120 mmHg) do ciężaru ciała pacjenta. Podkład nie może być zbyt miękki, aby biodra lub pośladki chorego nie opierały się o twardą deskę łóżka pod spodem.
  • Głośność pompy: Ponieważ w materacach zmiennociśnieniowych kompresor musi pracować bez przerwy przez całą dobę, poziom emitowanego dźwięku wpływa na sen całej rodziny. Modele z aluminiową osłoną silnika generują hałas na poziomie zaledwie 28–30 dB, co przypomina cichy szept i zapewnia maksymalny komfort akustyczny w nocy.

Dopasowanie sprzętu do indywidualnych potrzeb oraz potrzeb użytkowników pozwala pogodzić wysoką funkcjonalność medyczną z domowym spokojem i uwzględnić osobiste preferencje podopiecznego.

Jaka poduszka przeciwodleżynowa będzie odpowiednia i czy jest potrzebna, gdy pacjent ma już materac?

Opiekunowie często pytają: czy poduszka przeciwodleżynowa jest potrzebna, jeśli pacjent ma już materac? Tak, jest ona bardzo ważna zawsze wtedy, gdy podopieczny choćby na godzinę dziennie przesiada się na wózek inwalidzki, fotel lub krzesło toaletowe.

W pozycji siedzącej cały ciężar górnej połowy ciała skupia się na bardzo małej powierzchni guzów kulszowych oraz kości ogonowej. Zwykła poduszka dekoracyjna szybko się spłaszcza i nie chroni tkanek przed niedokrwieniem. Specjalistyczna poduszka przeciwodleżynowa rozkłada ciężar miednicy i zapobiega powstawaniu odleżyn podczas siedzenia.

W zależności od potrzeb i czasu spędzanego poza łóżkiem w asortymencie ANTAR dostępne są różne rozwiązania wspierające komfort i zdrowie (jako wyroby uzupełniające opiekę):

Równie istotne są drobne akcesoria stosowane bezpośrednio w łóżku. Ponieważ pięty i kostki mają minimalną powierzchnię styku z posłaniem, często wymagają dodatkowego miejscowego odciążenia. Pomagają w tym produkty takie jak Podkładka ochronna pod piętę AT03028, Antyrotacyjna podkładka pod nogę AT03030 czy Krążek przeciwodleżynowy AT03029.

Rodzaje-poduszek-przeciwodlezynowych.png

Praktyczna opieka na co dzień: prześcieradło, czyszczenie materaca, ułożenie pacjenta i pielęgnacja skóry

Codzienne życie z osobą leżącą składa się z wielu drobnych czynności pielęgnacyjnych. Dobra organizacja pracy w sypialni pozwala uniknąć najczęstszych błędów technicznych, które mogłyby osłabić działanie sprzętu.

Czy na materac przeciwodleżynowy kładzie się prześcieradło i jak chronić go przed zabrudzeniami?

Tak, na materac kładzie się prześcieradło, ale należy to zrobić w odpowiedni sposób. Na podkładach zmiennociśnieniowych (bąbelkowych i rurowych) nie wolno mocno naciągać grubych prześcieradeł z ciasną gumką ani układać sztywnych, wielowarstwowych mat. Zbyt mocno napięta tkanina tworzy nad komorami tzw. „efekt hamaka” – ciało pacjenta wisi wtedy na napiętym materiale, a pracujące pod spodem komory powietrzne przestają masować skórę.

Najlepiej sprawdza się cienkie, przewiewne i luźno ułożone prześcieradło bawełniane lub dedykowany pokrowiec dołączony do zestawu. W przypadku materacy piankowych ANTAR (modele AT03101–AT03103) wyrób posiada już fabryczny pokrowiec nieprzemakalny lub specjalistyczny pokrowiec do dezynfekcji. Dodatkowo w opiece domowej przydają się akcesoria z bazy ANTAR, takie jak Prześcieradło nieprzemakalne AT05010, Podkład nieprzemakalny na materac AT05002 czy Pościel nieprzemakalna AT05007.

Jak prawidłowo przygotować i czyścić materac przeciwodleżynowy?

Prawidłowy montaż i higiena wydłużają żywotność wyrobu oraz zapewniają bezpieczeństwo mikrobiologiczne:

  1. Kierunek ułożenia na łóżku: Podkład zmiennociśnieniowy układaj na zwykłym materacu tak, aby wloty rurek powietrznych znajdowały się przy nogach pacjenta.
  2. Ustawienie pompy: Zawieś pompę na ramie łóżka w nogach lub postaw na twardym, czystym podłożu. Nigdy nie kładź pompy na miękkim dywanie lub pościeli, gdzie kurz i włosy mogłyby zatkać filtr powietrza. Upewnij się też, że przewody powietrzne nie są zagięte ani przygniecione.
  3. Funkcja STATIC podczas toalety: Wybrane modele rurowe posiadają tryb STATIC, który utrzymuje stałe ciśnienie we wszystkich komorach, aby ułatwiać umycie pacjenta lub zmianę pościeli. Pamiętaj, aby po zakończeniu pielęgnacji natychmiast wyłączyć tryb STATIC i przywrócić pracę zmiennociśnieniową.
  4. Zasady czyszczenia pianki i pokrowców: Samego wkładu piankowego nigdy nie wolno prać ani zanurzać w wodzie. Nakładkę AT52104 czyści się miejscowo za pomocą spryskiwacza z ciepłą wodą i łagodnym detergentem (lub środkiem enzymatycznym przy zabrudzeniach biologicznych), delikatnie osuszając gąbką bez pocierania i susząc z dala od grzejników. Standardowe pokrowce nieprzemakalne pierze się w temperaturze do 40^, a pokrowce do dezynfekcji (oznaczone literą „D”) aż do 95^.
  5. Czyszczenie materacy pneumatycznych i pompy: Podkład powietrzny myj wodą z mydłem lub łagodnym detergentem. Pompę przed przetarciem wilgotną ściereczką bezwzględnie odłącz od gniazdka elektrycznego. Nie stosuj wybielaczy z chlorem, alkoholu izopropylowego, rozpuszczalników, benzyny ani substancji oleistych, gdyż niszczą one strukturę tworzywa i obudowę urządzenia.

Ułożenie pacjenta – jak robić to bezpiecznie dla chorego i kręgosłupa opiekuna?

Wielokrotne obracanie dorosłego człowieka w ciągu doby to ogromny wysiłek fizyczny dla członków rodziny. Aby chronić zarówno skórę podopiecznego przed tarciem, jak i własny kręgosłup przed przeciążeniem, warto stosować bezpieczne techniki transferu:

  • Nie przesuwaj samego materaca pneumatycznego, gdy leży na nim pacjent, oraz nie pozwalaj osobom trzecim siadać na napompowanych komorach.
  • Podczas zmiany ułożenia ciała na bok korzystaj z akcesoriów ułatwiających manewrowanie, takich jak poduszka do obracania pacjenta AT03023 lub stabilizujące pozycję kliny rehabilitacyjne.
  • W długoterminowej opiece domowej ogromnym odciążeniem jest regulowane łóżko elektryczne AT52201, a przy przenoszeniu chorego na wózek lub fotel niezastąpione okazują się podnośniki pacjenta, takie jak elektryczny podnośnik pacjenta AT52203. Taki podnośnik pozwala unieść podopiecznego płynnie i bez użycia siły mięśni opiekuna.

Pielęgnacja skóry i akcesoria pomocnicze

Nawet najlepsza redukcja ucisku musi iść w parze z troską o naskórek. Codzienna pielęgnacja polega na myciu ciała ciepłą wodą z dodatkiem delikatnych środków o neutralnym pH oraz bardzo ostrożnym osuszaniu skóry przez przykładanie miękkiego ręcznika (bez energicznego pocierania).

Do ochrony miejsc narażonych na otarcia warto stosować sprawdzone preparaty pielęgnacyjne dostępne w ofercie ANTAR, takie jak Pinol krem przeciw odleżynom, Pinol płyn czy Rokitosol. Tworzą one na powierzchni skóry warstwę ochronną i wspierają jej naturalną elastyczność.

Dofinansowanie na materac przeciwodleżynowy – jak je uzyskać i jak często przysługuje refundacja NFZ?

Zakup certyfikowanego sprzętu do opieki długoterminowej nie musi obciążać w pełni domowego budżetu. Pacjenci z trwałym lub czasowym unieruchomieniem, u których występuje wysokie ryzyko powstawania odleżyn, mogą skorzystać z refundacji Narodowego Funduszu Zdrowia.

Jak uzyskać dofinansowanie krok po kroku?

  1. Wystawienie zlecenia: Zgłoś się do lekarza (np. lekarza POZ, neurologa, ortopedy, geriatry, lekarza opieki paliatywnej), fizjoterapeuty lub uprawnionej pielęgniarki. Specjalista oceni stan zdrowia i wystawi elektroniczne zlecenie na zaopatrzenie w wyroby medyczne (kod NFZ dla materacy przeciwodleżynowych z wyłączeniem zwykłych materacy piankowych to S.04.01).
  2. Realizacja w sklepie medycznym: Z otrzymanym numerem zlecenia (kodem PIN) oraz numerem PESEL pacjenta udaj się do punktu zaopatrzenia medycznego lub zrealizuj wniosek w sklepie internetowym posiadającym umowę z NFZ.
  3. Warunki i częstotliwość refundacji: W ramach limitu finansowania NFZ pokrywa 70% kwoty limitu dla dorosłych pacjentów (lub 100% dla dzieci do 18. roku życia oraz osób posiadających szczególne uprawnienia, np. znaczny stopień niepełnosprawności przy odpowiednich wskazaniach). Nowe zlecenie na materac przeciwodleżynowy z refundacją NFZ przysługuje standardowo raz na 3 lata.

Osoby posiadające orzeczenie o niepełnosprawności mogą ponadto zapytać w lokalnym PCPR lub MOPS o dofinansowanie ze środków PFRON do zakupu sprzętu rehabilitacyjnego i likwidacji barier.

FAQ – najczęściej zadawane pytania o materace i profilaktykę odleżyn

Czy materac przeciwodleżynowy wystarczy, żeby zapobiec odleżynom?

Nie, sam materac nie daje pełnej ochrony przed odleżynami u osób pozostających bez ruchu. Jest on kluczowym wsparciem, które należy łączyć ze zmianą pozycji ciała co około 2 godziny, właściwą higieną skóry, kontrolą wilgotności pościeli oraz odpowiednim nawodnieniem i dietą pacjenta.

Czy można wyłączyć pompę materaca zmiennociśnieniowego na noc?

Bezwzględnie nie. Przez cały okres, gdy osoba chora leży na materacu zmiennociśnieniowym, pompa musi nieprzerwanie pracować. Wyłączenie pompy sprawia, że z komór uchodzi powietrze, co prowadzi do oparcia ciała o twarde podłoże i może w krótkim czasie doprowadzić do powstania odleżyn. Jeśli zależy Ci na ciszy w nocy, wybierz model z wyciszoną pompą aluminiową, np. Materac bąbelkowy XI(ALU) o głośności 28 dB lub modele rurowe 30 dB.

Czym różni się materac przeciwodleżynowy bąbelkowy od rurowego?

Model bąbelkowy (np. XI(N) lub XI(ALU)) jest niższy (7 cm), posiada 130 drobnych komór z PVC i służy do profilaktyki u pacjentów o wadze do 130 kg. Model rurowy (np. E Materac rurowy XI ALU 18R lub HF6008) składa się z wysokich, niezależnych walców powietrznych (od 8,5 do 20,5 cm), wytrzymuje wyższe obciążenia (do 150 kg w serii Xi), często posiada rury z mikrowentylacją, zawór CPR oraz pozwala na łatwą wymianę pojedynczej uszkodzonej komory.

Czy na materac przeciwodleżynowy kładzie się prześcieradło?

Tak, na pokrowiec materaca warto położyć cienkie, przewiewne prześcieradło bawełniane. W przypadku materacy zmiennociśnieniowych nie należy jednak mocno naciągać sztywnych prześcieradeł z gumką ani grubych podkładów, aby nie zablokować odczuwalnej pracy komór powietrznych masujących skórę.

Jak długo po rozpakowaniu materac piankowy osiąga swój właściwy kształt?

Zgodnie z instrukcją użytkowania materacy piankowych ANTAR (AT03101, AT03102, AT03103), po rozłożeniu wyrób potrzebuje około 72 godzin na pełne rozprężenie oraz osiągnięcie docelowego kształtu i objętości. Z kolei materac zmiennociśnieniowy z pompą ustawioną na maksimum napełnia się powietrzem w około 15–20 minut.

Jak często można otrzymać nowy materac przeciwodleżynowy z refundacją NFZ?

Zgodnie z obowiązującym wykazem wyrobów medycznych wydawanych na zlecenie (kod S.04.01), refundacja NFZ na materac przeciwodleżynowy przysługuje raz na 3 lata. W uzasadnionych medycznie przypadkach okres ten może ulec skróceniu na wniosek lekarza zgodnie z aktualnymi przepisami NFZ.

Zadbaj o spokojny sen i bezpieczeństwo bliskiej osoby – podsumowanie

Troszcząc się o osoby przewlekle leżące oraz osób chorych wracających do zdrowia po trudnych zabiegach, warto otoczyć się sprzętem, który zdejmuje część ciężaru z barków opiekuna. Połączenie czułej, codziennej obecności, regularnej zmiany ułożenia ciała oraz właściwie dobranego materaca zmiennociśnieniowego lub piankowego pozwala skutecznie chronić skórę przed bólem i powikłaniami.

Jeśli szukasz rozwiązania dopasowanego do opisanych potrzeb, skonsultuj wybór z lekarzem prowadzącym, pielęgniarką lub fizjoterapeutą i zapoznaj się z certyfikowanymi wyrobami medycznymi w ofercie ANTAR.

  • Wskazane wyroby medyczne:
    1. Materace przeciwodleżynowe piankowe AT03101 (AT03101D), AT03102 (AT03102D), AT03103 (AT03103D) – przeznaczone do optymalnego rozłożenia nacisku wywieranego przez ciało na tkanki przylegające do podłoża u osób o znacznie ograniczonej ruchowości. Producent: ANTAR Sp. J., ul. Zawiślańska 43, 03-068 Warszawa.
    2. Nakładka piankowa na materac AT52104 – przeznaczona do wsparcia komfortu oraz wspomagania profilaktyki i leczenia odleżyn. Producent: ANTAR Sp. J., ul. Zawiślańska 43, 03-068 Warszawa.
    3. Materace przeciwodleżynowe zmiennociśnieniowe HF6001, HF6002, HF6008 (E Materac rurowy XI ALU 18R, XI ALU, XI EKO, HF6008, Materac bąbelkowy XI(N), XI(ALU)) – przeznaczone do ochrony przed odleżynami osób obłożnie chorych, długotrwale lub czasowo unieruchomionych. Producent: FOSHAN HONGFENG CO., LTD (Autoryzowany Przedstawiciel: MedNet EC-REP GmbH); Importer: ANTAR Sp. J., ul. Zawiślańska 43, 03-068 Warszawa.
  • Producent i Producent prowadzący reklamę: ANTAR MEDICAL Sp. z o.o.